1.บทความวิจัย ผศ.ประชิด ทิณบุตร : 2/2551

บทความวิจัยเรื่อง การพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์และทักษะการนำเสนอผลงานการ สร้างสรรค์ผลงานออกแบบบรรจุภัณฑ์ ของนักศึกษาสาขาวิชาศิลปกรรม(ออกแบบประยุกต์ศิลป์) มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม
การพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์และทักษะการนำเสนอผลงานการสร้างสรรค์ผลงานออกแบบบรรจุภัณฑ์ ของนักศึกษาสาขาวิชาศิลปกรรม(ออกแบบประยุกต์ศิลป์) มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม :The analytical thinking and presentation skills development of art’s students creative work in packaging design. Major in fine and applied arts design, Chandrakasem Rajabhat University.

ประชิด ทิณบุตร 1
Prachid Tinnabutr 1


บทคัดย่อ

    
การวิจัยในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาทักษะกระบวนการคิดวิเคราะห์ ในการสร้างสรรค์ผลงานออกแบบของนักศึกษา ที่เรียนวิชาออกแบบบรรจุภัณฑ์ โดยใช้นวัตกรรมเทคโนโลยี Weblog มาปรับใช้ร่วมกับกระบวนการเรียนการสอนแบบ Work Based Learning เพื่อสื่อแสดง เผยแพร่ และสรุปทักษะการคิดวิเคราะห์ การสร้างสรรค์ผลงานการออกแบบอย่างเป็นระบบ กระบวนการศึกษาวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงทดลองโดยใช้แบบแผนทดลอง และการประเมินความสำเร็จของการทำงานโครงการออกแบบซึ่งแบ่งขั้นตอนการดำเนินการออกเป็น 2 ระยะคือ ระยะแรกเป็นการศึกษาเรียนรู้ด้วยตนเองโดยมีการควบคุม และระยะที่สองเป็นติดตามแบบเข้มงวด โดยใช้เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยอันประกอบด้วย 1)แบบฟอร์มบันทึกและแสดงผลการคิดวิเคราะห์(Design Sheet Form)2)แบบรายงานสรุปผลโครงการออกแบบ และ 3)เว็บบล็อกแสดงผลงานออนไลน์ โดยกลุ่มประชากรที่ศึกษาคือนักศึกษาสาขาวิชาศิลปกรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม โดยการเจาะจงเลือกจำนวน 26 คน ที่ผ่านเกณฑ์ข้อตกลงเบื้องต้น เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบบันทึกพฤติกรรม แบบประเมินผลกิจกรรมทักษะการคิดวิเคราะห์และระดับคุณภาพโครงงาน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลได้แก่ค่าร้อยละ และค่าเฉลี่ย

    ผลการวิจัยพบว่า 1)นักศึกษามีพัฒนาการทางทักษะกระบวนการคิดวิเคราะห์(Critical Thinking) ในการออกแบบบรรจุภัณฑ์ ผ่านวิธีการเรียนรู้จากการทำงานโครงการออกแบบ โดยมีผลการประเมินผลคุณภาพทางทักษะกระบวนการอยู่ในระดับดีมาก ร้อยละ 4 และระดับดี ร้อยละ96 2) นักศึกษามีพัฒนาการทางทักษะทางวิชาชีพ(Career Performance Skill Achievement) ในการออกแบบบรรจุภัณฑ์ ผ่านวิธีการเรียนรู้จากการทำงานโครงการออกแบบ โดยมีผลการประเมินผลคุณภาพทางทักษะกระบวนการ อยู่ในระดับดีมาก ร้อยละ 54 และระดับดี ร้อยละ46 และ3) นักศึกษามีทักษะการนำเสนอผลงาน (Packaging Design Presentation) การออกแบบบรรจุภัณฑ์ผ่านวิธีการเรียนรู้ด้วยตนเอง และนำเสนอในระบบออนไลน์ในระบบเว็บบล็อก โดยมีผลการประเมินผลคุณภาพในระดับดี ร้อยละ 19 และระดับพอใช้ ร้อยละ81 ทำให้ได้ผลงานปฏิบัติครบ ตามกระบวนการทำงานในวิชาชีพออกแบบบรรจุภัณฑ์จริง พร้อมมีพัฒนาการด้านทักษะไอที ที่สามารถนำเอาเทคโนโลยี Weblog มาปรับใช้สื่อแสดง โดยได้สร้างแฟ้มผลงานของกลุ่มและส่วนบุคคล เผยแพร่ออกสู่สังคมในวงกว้างทางอินเตอร์เน็ต สามารถใช้เป็นแหล่งอ้างอิงและสร้างโอกาส ในการเตรียมการเข้าสู่อาชีพให้นักศึกษาได้ในอนาคตโดยได้จัดแสดงอ้างอิงและเข้าถึงได้ตลอดเวลาไว้แล้วที่เว็บไซต์ที่ใช้ระบบเว็บบล็อก http://www.artanddesign.biz/artblog

คำสำคัญ(Keywords) ทักษะกระบวนการคิดวิเคราะห์, การเรียนรู้จากการทำงาน, การออกแบบบรรจุภัณฑ์, เว็บบล็อก,Critical Thinking, Work Based Learning, Packaging Design, Weblog
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1 ผู้ช่วยศาสตราจารย์
สาขาวิชาศิลปกรรม คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม


ความสำคัญและความเป็นมาของปัญหา

    วัตถุประสงค์ของการเรียนการสอน วิชาชีพทางศิลปกรรม(ออกแบบประยุกต์ศิลป์) มุ่งเน้นให้ผู้เรียนให้เป็นผู้มีทักษะและความชำนาญในสาขาวิชาชีพ สอดคล้องกับความต้องการของสังคม โดยมีวัตถุประสงค์ของหลักสูตรคือ 1)มีความรู้และทักษะในการปฏิบัติงานด้านศิลปกรรม ผสมผสานกับการใช้เทคโนโลยีให้เหมาะสมกับยุคสมัยเป็นอย่างดี 2) มีเจตคติที่ดีต่องานศิลปกรรมและสามารถนำความรู้ไปใช้พัฒนาสังคมและท้องถิ่นได้ เป็นอย่างดี 3) มีความซื่อสัตย์และความรับผิดชอบต่อสังคมและวิชาชีพศิลปกรรม 4) มีความสามารถคิดวิเคราะห์ แก้ปัญหาและสร้างสรรค์งานด้านศิลปกรรม อย่างมีประสิทธิภาพ 5) มีสำนึกในการสร้างสรรค์งานศิลปกรรมที่มีบทบาทต่อการส่งเสริม และทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมของชาติ แต่จากผลการเรียนการสอนในภาคเรียนที่1/2551 ของนักศึกษาชั้นปีที่3 ที่เรียนวิชาการออกแบบสิ่งพิมพ์และวิชาระเบียบวิธีวิจัยทางศิลปกรรมที่ผ่านมา พบว่ามีผลงานและผลการเรียนที่จัดว่าอยู่ในระดับต่ำ เนื่องจากขาดความรับผิด ส่งงานไม่ตรงต่อเวลา ผลงานไม่สื่อให้เห็นถึงการใช้ความคิดวิเคราะห์จากโจทย์ที่ได้รับมอบหมาย ในการสร้างสรรค์ผลงานเพื่อให้ได้ผลงานที่ดี และหลีกเลี่ยงการนำเสนอผลงานได้มีคุณภาพ ทั้งๆที่มีเทคโนโลยีเพื่อช่วยการคิด การวิเคราะห์ในการออกแบบผลงานอย่างมากมาย อีกทั้งยังมักกล่าวอ้างถึงการขาดประสบการณ์ ขาดแคลนเครื่องมือที่เหมาะสม หรือไม่ทราบรายละเอียดในเนื้องานและกระบวนการทำงานในวิชาชีพจริงเป็นแนวทาง
    ปัญหาดังกล่าวผู้วิจัยเป็นผู้สอน และมีโอกาสได้สอนต่อเนื่องในภาคเรียนที่ 2 ของปีการศึกษานี้ โดยได้วิเคราะห์ปัญหา และหาสาเหตุจากการตอบข้อสอบถามปลายเปิด ในการตอบสรุปการทำงานโครงการออกแบบส่วนบุคคล และการทำงานเป็นกลุ่มตามภาระงานที่มอบหมายให้นำเสนอปลายภาคเรียน ในรายวิชาออกแบบสิ่งพิมพ์และวิชาระเบียบวิธีวิจัยทางศิลปกรรม ประจำภาคเรียนที่1 ซึ่งสรุปปัญหาพื้นฐานของนักศึกษาชั้นปีที่ 3 โดยรวมหลักๆได้ดังนี้คือ
    1.นักศึกษาส่วนใหญ่ยังขาดความรับผิดชอบในหน้าที่ ขาดความเข้าใจในกระบวนการนำเสนอสาระและขั้นตอนของการนำเสนอผลงานสร้างสรรค์ในวิชาชีพอย่างเป็นระบบ จึงเป็นผลต่อกระบวนการคิดวิเคราะห์(Analysis or Problem Solving and Thinking Process) แล้วสังเคราะห์ (Synthetic)ออกมาเป็นผลงานสำเร็จ หรือที่เรียกว่าเป็นผลงานที่มีความคิดสร้างสรรค์(Creative)อันจะปรากฏออกมาเป็นรูปลักษณ์ของผลงานที่นำส่ง(Overall Design or Work of Art)ในขั้นตอนของการนำเสนอขั้นตอนสุดท้ายนั่นเอง
    2. นักศึกษาขาดทักษะในการใช้เทคโนโลยีและการสร้างสารสนเทศ เพื่อสนับสนุนการเรียนรู้แห่งตน(Self Inform Support) การสร้างแฟ้มผลงาน(Port Folio Profile) เพื่ออ้างอิงใช้สร้างโอกาสในการเข้าสู่วิชาชีพแห่งตน(Referral of Career Opportunity) ที่เหมาะสมกับยุคสมัยของการแข่งขัน และภาวะของเทคโนโลยีที่มีผลกระทบต่อวิชาชีพทางศิลปกรรม ในแขนงของประยุกต์ศิลป์ ในยุคปัจจุบัน
    สาเหตุเพียง 2 ประเด็นที่กล่าว จะเริ่มมีผลกระทบต่อนักศึกษาศิลปกรรม ที่ต้องพึ่งพาเทคโนโลยีนับแต่นี้ เพราะนักศึกษาต้องเข้าสู่กระบวนการเตรียมฝึก และการฝึกประสบการณ์วิชาชีพ และการทำวิจัยศิลปนิพนธ์ที่เป็นวิชาบังคับในหลักสูตร ซึ่งปัญหาการสอบตก การตกค้างเรียนรายวิชาดังกล่าว คือสิ่งที่สะท้อนให้เห็นถึงความสำเร็จของการผลิตบัณฑิต และคุณภาพของบัณฑิตที่ตามมาในปัจจุบัน และย่อมสะท้อนถึงมาตรฐานของผลผลิต หรือประสิทธิภาพของกระบวนการจัดการเรียนการสอน ของหลักสูตรสาขาวิชาศิลปกรรมอีกด้วย
    ผู้วิจัยจึงเห็นว่าเป็นประเด็นปัญหาเร่งด่วน ที่ต้องรีบแก้ไข โดยควรนำแนวคิดของการจัดการเรียนการสอนแบบการเรียนรู้จากการทำงานจริง(Work-based Learning) ซึ่งการเรียนรู้แบบนี้เป็นการจัดการเรียนการสอน ที่จะส่งเสริมผู้เรียนให้เกิดพัฒนาการทุกด้าน ไม่ว่าจะเป็นการเรียนรู้เนื้อหาสาระ การฝึกปฏิบัติจริง ฝึกฝนทักษะทางสังคม ทักษะชีวิต ทักษะวิชาชีพ การพัฒนาทักษะการคิดขั้นสูง โดยสถาบันการศึกษามักร่วมมือกับแหล่งงานในชุมชน รับผิดชอบการจัดการเรียนการสอนร่วมกัน ตั้งแต่การกำหนดวัตถุประสงค์ การกำหนดเนื้อหากิจกรรม และวิธีการประเมิน เพื่อสามารถปรับในกระบวนการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนในวิชาปัจจุบันและให้สอดคล้องกับปรัชญา และวัตถุประสงค์ของการผลิตบัณฑิต ที่คาดหวังตั้งเป้าหมายไว้

คำถามของการวิจัย
    1.การเรียนแบบ Work Based Learning มีผลต่อการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ ในการสร้างสรรค์ผลงานออกแบบบรรจุภัณฑ์ของนักศึกษา โดยรวมอย่างไร
    2.ผลการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ จากการประเมินโครงการออกแบบบรรจุภัณฑ์ ของนักศึกษาที่สามารถผ่านเกณฑ์การคัดกรอง สามารถดำเนินงานและทำกิจกรรมจนครบถ้วนกระบวนการแล้ว ได้ผลออกมาเป็นอย่างไร
    3.ผลการนำนว้ตกรรมเทคโนโลยี Weblog มาปรับใช้ ร่วมกับกระบวนการเรียนการสอนแบบ Work Based Learning เพื่อสื่อแสดง เผยแพร่และสรุปทักษะการคิดวิเคราะห์การสร้างสรรค์ผลงานออกแบบอย่างเป็นระบบ นั้นได้ผลเช่นใด

วัตถุประสงค์ของการวิจัย
    1.เพื่อศึกษาผลของการสอนแบบการเรียนรู้จากการทำงาน(Work-Based Learning)ที่มีผลต่อการพัฒนาทักษะกระบวนการคิดวิเคราะห์ ในการสร้างสรรค์ผลงานออกแบบของนักศึกษาที่เรียนวิชาออกแบบบรรจุภัณฑ์
    2.เพื่อนำนวัตกรรมเทคโนโลยี Weblog มาปรับใช้ ร่วมกับกระบวนการเรียนการสอนแบบ Work Based Learning เพื่อสื่อแสดง เผยแพร่และสรุปทักษะการคิดวิเคราะห์การสร้างสรรค์ผลงานออกแบบอย่างเป็นระบบ

ขอบเขตการวิจัย
    ประชากรที่ใช้ในการวิจัยคือ นักศึกษาชั้นปีที่ 3 สาขา วิชาศิลปกรรม(ออกแบบประยุกต์ศิลป์) มหาวิทยาลัย ราชภัฎจันทรเกษม
    1.กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย คือ นักศึกษาชั้นปีที่ 3 สาขาวิชาศิลปกรรม(ออกแบบประยุกต์ศิลป์) มหาวิทยาลัย ราชภัฎจันทรเกษม ที่ลงทะเบียนในรายวิชา ARTI3413 ออกแบบบรรจุภัณฑ์ ภาคเรียนที่2 / 2551 จำนวน 26 คน ที่ผ่านเกณฑ์ข้อตกลงเบื้องต้นของการวิจัย
    2.การวิจัยครั้งนี้ครอบคลุมเฉพาะ การประเมินผลทักษะการคิดวิเคราะห์ตามกระบวนการทำงานวิชาชีพด้านการออกแบบบรรจุภัณฑ์ ของผู้เรียนวิชานี้เท่านั้น

นิยามศัพท์เฉพาะ
    ทักษะการคิดวิเคราะห์ทางการออกแบบ( Design Critical Thinking) หมายถึง ทักษะฝีมือ ความสามารถในการออกแบบ เขียนแบบทางศิลปกรรม เพื่อการสื่อสาร การแสดงผลแห่งการคิดวิเคราะห์ การคิดสังเคราะห์ ด้วยวิจารณญาณ หลักการและเหตุผล ประกอบการคิดไตร่ตรอง ออกมาเป็นสิ่งแสดงถึงความคิดสร้างสรรค์แห่งตน(Creativity) ในภาระงานที่เกี่ยวข้อง ให้ปรากฏออกมาได้อย่างเป็นรูปธรรม ด้วยกลวิธีแห่งวัจนภาษาและอวัจนภาษา(Verbal and None Verbal Language)
    การเรียนรู้จากการทำงาน (Work-based Learning) หมายถึงการจัดการเรียนการสอนที่ส่งเสริมผู้เรียนให้เกิดพัฒนาการทุกด้าน ไม่ว่าจะเป็นการเรียนรู้เนื้อหาสาระ การฝึกปฏิบัติจริงฝึกฝนทักษะทางสังคม ทักษะชีวิต ทักษะ วิชาชีพ การพัฒนาทักษะการคิดขั้นสูง โดยสถาบัน การศึกษามักร่วมมือกับแหล่งงานในชุมชน รับผิดชอบการจัดการเรียนการสอนร่วมกัน ตั้งแต่การกำหนดวัตถุประสงค์ การกำหนดเนื้อหา กิจกรรม และวิธีการประเมิน
    เว็บบล็อก(Weblog) คือหน้าเว็บเพจที่เป็นเหมือนวารสารส่วนตัวออนไลน์ ที่เปิดเป็นเวทีสาธารณะให้ทุกคนสามารถเข้ามามีส่วนร่วมกระทำได้ หรือใช้เฉพาะส่วนตัว โดยทั่วไปแล้วจะมีการการเขียนเนื้อหาสาระ(Content)ในลักษณะของข่าว(News)สั้นๆ บทความ(Article) บันทึก(Diary) การสรุปย่อ(Brief) ห้องสมุดสื่อ(Media Bank) การอภิปราย(Discuss or Forum Board)ที่ตนเองหรือผู้อื่นสามารถมีส่วนร่วมในการปรับปรุง แก้ไข เพิ่มเติมเข้าได้ทุกวันเวลา(Review) หรือ ตามที่ต้องการและการได้รับสิทธิ์ ซึ่งแต่ละบล็อกมักจะสะท้อนถึงความเป็นปัจเจกของผู้เขียนแต่ละคนหรือของกลุ่มเฉพาะด้วยนั่นเอง

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ
    1.การวิจัยนี้ ทำให้ทราบว่ากระบวนการเรียนการสอนแบบ Work Based Learning มีผลต่อการพัฒนาทักษะกระบวนการคิดวิเคราะห์ ในการสร้างสรรค์ผลงานออกแบบบรรจุภัณฑ์อย่างไร ซึ่งจะเป็นข้อมูลในการจัดการเรียนการสอนที่เหมาะสมต่อการพัฒนาทักษะวิชาชีพ และการเรียนรู้ในรายวิชาอื่นๆ เพื่อให้สอดคล้อง ตรวจสอบได้กับหลักปรัชญา และวัตถุประสงค์ของหลักสูตรสาขาวิชาศิลปกรรมต่อไป
    2.ทำให้มีการพัฒนา และนำเอานวัตกรรมเทคโนโลยี Weblog มาปรับใช้เป็นสื่อการเ แสดง ร่วมกับกระบวนการเรียนการสอนแบบ Work Based Learning หรือรูปแบบอื่นๆ เพื่อสื่อแสดง เผยเผยแพร่ผลการเรียนการสอน ให้เป็นระบบสนับสนุนการเรียนการสอนได้ตลอดเวลา(Online Learning Support Systems) โดยที่ผู้เรียน ผู้สอนสามารถใช้เป็นแหล่งแลกเปลี่ยนเรียนรู้ แลกเปลี่ยนแนวความคิด ประสบการณ์ ได้สร้างแฟ้มผลงานของกลุ่มและส่วนบุคคลเผยแพร่ออกสู่สังคมในวงกว้าง อีกทั้งสามารถ ใช้เป็นแหล่งอ้างอิงและสร้างโอกาสในกาประกอบ วิชาชีพของนักศึกษาได้ในอนาคต

วิธีดำเนินการวิจัย
    ผู้วิจัยได้ดำเนินการวิจัยเป็นขั้นตอนตามลำดับดังนี้
   1. ศึกษาข้อมูลและวิเคราะห์เนื้อหา
    2. ดำเนินการส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ด้วยโครงงานการเรียนรู้จากการทำงาน
    3. คัดกรองประชากรและกลุ่มตัวอย่าง
    4. การบันทึกและเก็บรวบรวมข้อมูล
    5. กำหนดใช้เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย
    6. การวิเคราะห์ข้อมูล
    7. การนำเสนอข้อมูล

การศึกษาข้อมูลและวิเคราะห์เนื้อหา
    1 ศึกษาข้อมูลและวิเคราะห์เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง
        1.1 ศึกษาหลักการและรูปแบบการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ ได้แก่ ประเภททักษะการพัฒนาการคิดวิเคราะห์ การเรียนรู้จากการทำงานด้วยโครงงาน เป็นต้น
        1.2 ศึกษาระบบสนับสนุนการนำเสนอผลงานออนไลน์ผ่านระบบบล็อก ด้วยการสร้างเว็บไซต์ระบบบริการเว็บบล็อกออนไลน์ เพื่อสามารถให้บริการและรองรับการนำเสนอผลงานของผู้เรียนได้
        1.3 วิเคราะห์หลักสูตรและเนื้อหา ของรายวิชาออกแบบบรรจุภัณฑ์ โดยเน้นเนื้อหากระบวนวิธีเสมือนการทำงานในอาชีพนักออกแบบบรรจุภัณฑ์จริง (Profession Procedure) เป็นลำดับขั้นตอนเพื่อใช้เป็นแบบแผนการทดลองดังแผนภูมิข้างล่างนี้คือ
        1)กระบวนการศึกษาข้อมูลเบื้องต้น(Preliminary Research)
        2)การศึกษาความต้องการของผู้ประกอบการ(Needs Assessment)
        3)กระบวนการนำเสนอแบบร่างทางความคิด(Ideas & Development)
       4)การร่วมปรึกษาหารือและพัฒนาปรับแก้ไขแบบ(Design Refinement)
       5)การร่วมพิจารณาคัดเลือกแบบที่เหมาะสม(Decision Making /Focus Group)
        6)การผลิตต้นแบบผลิตจริงและหรือปรับแก้ครั้งสุดท้าย(Finalized Original Artwork)
       7)การนำเสนอผลงาน(Design Presentation)
    2.ดำเนินการส่งเสริมพัฒนาการคิดวิเคราะห์ ด้วยโครงงานการเรียนรู้จากการทำงาน
    โดยแบ่งขั้นตอนการดำเนินการแบบมีการควบคุม(Cotrolling)ออกเป็น 2 ระยะคือ
        2.1 ระยะการศึกษาเรียนรู้ด้วยตนเอง(Phase1) เป็นขั้นตอนให้ผู้เรียนเลือกกลุ่มทำงาน และเลือกโจทย์ทำงาน ด้วยการนำเสนอโครงการออกแบบและพัฒนาบรรจุภัณฑ์สินค้าของชุมชนที่สนใจ โดยผู้วิจัยทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาแนะนำ ให้ผู้เรียนศึกษาเรียนรู้เนื้อหาตามอัธยาศัยผ่านระบบการเรียนการสอนออนไลน์(e-Learning) และแนะนำการใช้งานระบบสนับสนุนกิจกรรมการเรียน การสอน และการนำเสนอผลงานด้วยเว็บบล็อก(Weblog) ในชั้นเรียนโดยใช้แบบบันทึกเวลาเรียน มีการควบคุม
        2.2ระยะติดตามแบบเข้มงวด ตามแบบแผน(Phase 2) เป็นขั้นตอนการควบคุมตามแบบแผนการทดลองด้วยการใช้แบบฟอร์มทางการออกแบบ (Design Sheet Form) และแบบรายงานผลการดำเนินงานโครงงานออกแบบ และการพัฒนาบรรจุภัณฑ์(Packaging Design and Development Work Based Project )ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น ตามแนวทักษะกระบวนการทำงานวิชาชีพ ด้านการออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่คาดหวัง ตามที่มีการกำหนดวิธีการดำเนินกิจกรรม ตลอดกระบวนการเรียนรู้ดังนี้คือ
แผนภูมิที่ 1 แสดงแนวทางการทักษะ 
    1)ประชุมชี้แจงและทำความเข้าใจเกี่ยวกับการวิธีการเรียนและการทำโครงงานการออกแบบบรรจุภัณฑ์
    2) กิจกรรมการวางแผนการทำโครงงาน
    3) กิจกรรมดำเนินการทำโครงงาน
    4) กิจกรรมการนำเสนอโครงงานในชั้นเรียน
    5) กิจกรรมการเขียนรายงานโครงงาน
    6) กิจกรรมการจัดแสดงโครงงาน
    7) สรุปและประเมินผลโครงงาน

การเก็บรวบรวมข้อมูล
    ผู้วิจัยได้ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลดังนี้คือ
    1.บันทึกข้อมูลและรวบรวมสถิติ โดยสร้างระบบบริการการเขียนรายงานและระบบสนับสนุนการเรียนรู้ตามอัธยาศัยแบบออนไลน์ เพื่อใช้เก็บบันทึกข้อมูลและรวบรวมสถิติการเข้าใช้งาน การสังเกตพฤติกรรมและทักษะการใช้งานคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีอินเตอร์เน็ต
    2.บันทึกเวลาเรียนและสังเกตพฤติกรรมการทำงานโครงการ วัดและประเมินผลการเรียนตามขั้นตอนการดำเนินการส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ ด้วยโครงงานการเรียนรู้จากการทำงาน
    3. วิเคราะห์ข้อมูลและสรุปผลการทำโครงงาน
    4. จัดทำรายงานการวิจัย

สรุปผลการวิจัย
    ผลการวิจัยจากการทดลองตามแผนการทดลองพบว่า
    1.นักศึกษา มีพัฒนาการทางทักษะกระบวนการคิดวิเคราะห์ (Critical Thinking)ในกระบวนการออกแบบบรรจุภัณฑ์ ผ่านวิธีการเรียนรู้จากการทำงานโครงการออกแบบ โดยมีผลการประเมินผลคุณภาพทางทักษะกระบวนการอยู่ในระดับดีมาก ร้อยละ 4 และระดับดี ร้อยละ96
    2.นักศึกษามีระดับพัฒนาการ ทางทักษะทางวิชาชีพ(Career Performance Skill Achievement)ในการออกแบบบรรจุภัณฑ์ ผ่านวิธีการเรียนรู้จากการทำงานโครงการออกแบบ โดยมีผลการประเมินผลคุณภาพทางทักษะกระบวนการอยู่ในระดับดีมาก ร้อยละ 54 และระดับดี ร้อยละ46
    3.นักศึกษามีทักษะการนำเสนอผลงาน (Design Presentation)การออกแบบบรรจุภัณฑ์ผ่านวิธีการเรียนรู้ด้วยตนเองและนำเสนอในระบบออนไลน์ในระบบเว็บบล็อก โดยมีผลการประเมินผลคุณภาพในระดับดี ร้อยละ 19 และระดับพอใช้ ร้อยละ81

อภิปรายผลการวิจัย
    การอภิปรายผลวิจัยครั้งนี้ มีดังนี้คือ
    จากสรุปผลการวิจัยที่พบว่า 1.นักศึกษามีพัฒนาการทางทักษะกระบวนการคิดวิเคราะห์(Critical Thinking)ในการออกแบบบรรจุภัณฑ์ผ่านวิธีการเรียนรู้จากการทำงานโครงการออกแบบ โดยมีผลการประเมินผลคุณภาพทางทักษะกระบวนการอยู่ในระดับดีมาก ร้อยละ 4 และระดับดี ร้อยละ96
    ผลจากการใช้ข้อตกลงเบื้องต้น ในการคัดกรองกลุ่มตัวอย่าง พบว่ามีผู้เรียนสามารถผ่านเกณฑ์ เพื่อเข้าสู่กระบวนการประเมินพัฒนาการทักษะ โดยมีผู้เรียนที่ผ่านเข้าสู่กระบวนการประเมินคุณภาพเพียง 26 คน หรือร้อยละ 31 และไม่ผ่านเกณฑ์ 59 คน หรือร้อยละ 69 ดังแสดงในแผนภูมิที่ 2
แผนภูมิที่ 2 แสดงค่าร้อยละและสัดส่วนจำนวนนักศึกษาที่ผ่านเกณฑ์การประเมินตามข้อตกลงเบื้องต้น จากจำนวนผู้ลงทะเบียนเรียนทั้งสิ้น 85 คน
    แสดงให้เห็นถึงความรับผิดชอบ และความพร้อมของนักศึกษา โดยใช้เกณฑ์ตามระเบียบว่าด้วยสิทธิ์ในการรับการประเมินผลการเรียน ที่ผู้เรียนต้องมีเวลาเรียนและมีส่วนร่วมในกิจกรรมกระบวนการเรียนการสอนไม่น้อยกว่า 80% ของเวลาเรียนตลอดภาคเรียน ซึ่งในกรณีที่มีผู้ผ่านเกณฑ์เป็นจำนวนน้อยนั้น เป็นเพราะมีตัวแปรจากหลากหลายเหตุผล อาทิเช่น จากระบบการลงทะเบียนออนไลน์ด้วยตนเองของนักศึกษา ที่ยังมีข้อบกพร่อง ข้อยกเว้น ไม่สมบูรณ์จนกว่านักศึกษาจะชำระเงินค่าลงทะเบียน ที่ทางมหาวิทยาลัยอนุโลมให้จนถึงวันสอบปลายภาคเรียน และการถอนวิชา(W)เป็นต้น ซึ่งผลจากการใช้แบบบันทึกเวลาเรียน(Study Record Form) ทำให้ได้จำนวนกลุ่มตัวอย่างที่จะนำไปใช้วิเคราะห์ในการวิจัย
    ซึ่งหลังจากการวิเคราะห์ผลความสำเร็จ และระดับคุณภาพของผลงานตามโครงการทำงาน อันเป็นการบ่งชี้ถึงพัฒนาการตามแบบแผนทดลอง ทั้งสองระยะจากกลุ่มตัวอย่างที่แท้จริง ซึ่งพบว่า ผู้เรียนได้รับผลการประเมินสูงขึ้นจากเกณฑ์ระดับ 2 ไปเป็นระดับ 3 เป็นส่วนมาก ดังแสดงไว้ในแผนภูมิที่ 2
แผนภูมิที่ 2 แสดงจำนวนนักศึกษาที่ได้ค่าระดับคะแนนการประเมินผลความสำเร็จของโครงการพัฒนาทักษะกระบวนการคิดวิเคราะห์ ตามแบบแผนการทดลองระยะที่1และระยะที่2 จำแนกตามจำนวนผู้เรียนรวมและค่าระดับคะแนนระดับ
    ซึ่งจากแผนภูมิดังกล่าว แสดงให้เห็นว่าพัฒนาการทางทักษะการคิดวิเคราะห์ของผู้เรียนในระยะที่1 ได้ค่าระดับคะแนนที่ประเมินระดับคะแนนเท่ากัน เพียงระดับ2 หมายถึงมีระดับพัฒนาการอยู่ในเกณฑ์พอใช้ทั้งหมด ซึ่งในระยะที่2 หลังจากที่ผู้วิจัยได้ปรับระดับความเข้มงวดและสอดแทรกแบบแผนทดลอง ด้วยแบบฟอร์มรายงานผลการออกแบบ(Design Sheet Form)ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น และใช้ตัวอย่างโครงการออกแบบฉบับสมบูรณ์(Professional Final Project Report) ที่ผู้วิจัยจัดทำขึ้นเพื่อรายงานผลการออกแบบพัฒนาบรรจุภัณฑ์ ในโครงการพัฒนาขีดความสามารถ ผู้ประกอบการตามโครงการพัฒนาขีดความ สามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมส่วนภูมิภาค ตามนโยบาย 1 Province 1 Agro-Industrial Product (OPOI) พ.ศ. 2551 เขตจังหวัดเพชรบุรี ทำให้นักศึกษาได้เห็นแบบอย่างการทำงานจริงในวิชาชีพ และได้แนวทางการดำเนินงาน โดยที่ผู้วิจัยได้ตั้งเกณฑ์ประเมินภาพรวมความสำเร็จของโครงการ ตามกระบวนวิธีที่ผู้วิจัยได้กำหนดแนวทางไว้เพื่อตรวจสอบ และใช้เป็นเกณฑ์ประเมินผลความสำเร็จของโครงการนักศึกษาไว้ดังนี้คือ
    ได้ระดับค่าคะแนน = 4 ความหมาย มีระดับพัฒนาการดีมาก
    ได้ระดับค่าคะแนน = 3 ความหมาย มีระดับพัฒนาการดี
    ได้ระดับค่าคะแนน = 2 ความหมาย มีระดับพัฒนาการพอใช้
    ได้ระดับค่าคะแนน = 1 ความหมาย มีระดับพัฒนาการที่ต้องปรับปรุง
    ซึ่งผลระยะติดตามแบบเข้มงวดตามแบบแผน(Phase 2) ทำให้ผู้เรียนประสบความสำเร็จในการจัดทำโครงการออกแบบและมีพัฒนาการที่ดีขึ้นจากระดับ 2 ทั้งหมดขึ้นเป็นระดับ 4 ที่มีพัฒนาการดีมากจำนวน 1 คน และในระดับ 3 ที่มีพัฒนาการดีขึ้น จำนวนรวม 25 คน
    และจากสรุปผลการวิจัยที่พบว่า 2.นักศึกษามีพัฒนาการทางทักษะทางวิชาชีพ(Career Performance Skill Achievement)ในการออกแบบบรรจุภัณฑ์ ผ่านวิธีการเรียนรู้จากการทำงานโครงการออกแบบ โดยมีผลการประเมินผลคุณภาพทางทักษะกระบวนการ อยู่ในระดับดีมาก ร้อยละ 54 และระดับดี ร้อยละ46
    ทำให้ทราบว่าผลจากการใช้เกณฑ์พฤติกรรมทักษะทางวิชาชีพ : ทักษะการปฏิบัติที่คาดหวัง(Career Criterias : Performance Expectations Skill Achievement) อันได้แก่
    ก.ทักษะพื้นฐานทางวิชาชีพ:Career Foundation Skills
        1.จริยธรรมการทำงานและทักษะวิชาชีพ:Work Ethic and Professional Skill
            1.1การเข้าร่วมและการตรงต่อเวลา:Attendance and Punctuality
            1.2 กาละเทศะ:Workplace Appearance
            1.3 การริเริ่ม และความตั้งใจในการทำงาน : Motivation and Task Initiative
        2.ทักษะการสื่อสารระหว่างบุคคล:Communication and Interpersonal Skills
            2.1 การพูด:Speaking
            2.2 การฟัง:Listening
            2.3 การร่วมมือกับผู้ร่วมงาน:Interacting with Co-Workers
    ข.ทักษะวิชาชีพออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่พึงประสงค์ :Specific Packaging Design Career Skill
        1.การเขียนโครงการและการรายงานออกแบบ:Design Project Writing and Planing
        2. การย่อสรุปงานออกแบบ : Design Brief/Concept Paper of Project
        3.การศึกษาวิจัยและการวิเคราะห์ : Design Research and Analysis
        4.การร่วมมือกับลูกค้า : Interacting with Customers/Clients
        5.การเก็บรวบรวมและการจัดการข้อมูล:Collecting and Organizing Information
        6.การสร้างแฟ้มประวัติแสดงผลงานออนไลน์:Career Profile Online Presentation
        7.การบริหารจัดการเวลา:Time Management
        8.ทักษะการใช้คอมพิวเตอร์และเทคโนโลยี:Computer & Technology Usage
        9.การบริหารจัดการโครงการ:Project Management
        10.การนำเสนอผลงานออกแบบ:Design Presentation/Exhibition
    ซึ่งทั้งหมดนี้ เป็นข้อมูลที่แสดงให้เห็นว่าหลังจากการใช้แบบแผนการทดลอง ด้วยวิธีการเรียนรู้จากการทำงานด้วยโครงการออกแบบแล้วนั้น ทำให้ผู้เรียนมีพัฒนาการทางทักษะทางวิชาชีพที่คาดหวัง และตระหนักรู้ว่า ในการทำงานวิชาชีพจริงนั้น จำเป็นต้องใช้ทักษะส่วนตัวทางฝีมือ การศึกษาวิเคราะห์ข้อมูล การปฏิสัมพันธ์และการบริหารจัดการงานอื่นๆที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ได้มาซึ่งการสนับสนุนคำตอบที่ต้องการ และความสำเร็จในการสรุปผลงาน
    และจากสรุปผลการวิจัยที่พบว่า 3.นักศึกษามีทักษะการนำเสนอผลงาน(Design Presentation) การออกแบบบรรจุภัณฑ์ ผ่านวิธีการเรียนรู้ด้วยตนเองและนำเสนอในระบบออนไลน์ในระบบเว็บบล็อก โดยมีผลการประเมินผลคุณภาพในระดับดี ร้อยละ 19 และระดับพอใช้ ร้อยละ81
    ผลงานที่บ่งชี้แสดงถึงความสำเร็จดังกล่าว สามารถเข้าถึงและสืบค้นได้ตลอดเวลา(24x7)ตามที่อยู่เว็บไซต์นี้คือ
http://artblog.artanddesign.biz สามารถเผยแพร่ผลงานและให้นักศึกษาหรือผู้อ่าน ผู้ชม สามารถเพิ่มเติม แก้ไข หรือเข้าแสดงความคิดเห็นต่อผลงานได้จากทั่วโลก

ข้อเสนอแนะ
    ข้อเสนอแนะอันเป็นผลจากการวิจัยและหรือสาระสืบเนื่องในครั้งนี้
    1.การเรียนการสอนของสาขาวิชาศิลปกรรม ควรเน้นนำกระบวนวิธีการเรียนการสอนการฝึกทักษะ ด้วยวิธีการทำงานจริง(Work Based Learning) และมีการสร้างสภาพแวดล้อมหรือระบบสนับสนุนทั้งใน และนอกระบบการศึกษา ที่สามารถจัดการ จัดประสบการณ์หรือความถนัดเฉพาะทางในการทำงานจริง ให้ใกล้เคียงกับสถานการณ์จริงที่สอดคล้อง ทันสมัยและรองรับกับเป้าหมายของการจัดการศึกษาและการผลิตบัณฑิต คือการทำงานวิชาชีพทางการออกแบบ(Design Profession) โดยจัดให้เข้มข้นขึ้น โดยเฉพาะในชั้นปีที่3-4 เพื่อให้ผู้เรียนได้มองเห็นแนวทาง ทิศทาง และความสำคัญของระดับคุณภาพของผลงานสำเร็จออกมา(End Product or Works of Art and Design) ที่ต้องผ่านกระบวนการคิดวิเคราะห์ต่างๆ หรือเป็นผลสำเร็จที่สื่อแสดงแห่งความคิดสร้างสรรค์เฉพาะตน และเมื่อสำเร็จการศึกษาแล้วจำเป็นต้องมีการรวบรวมแฟ้มผลงานแห่งตน ไปใช้เป็นแนวทาง หรือการสร้างโอกาสในการประกอบสัมมาชีพต่อไป
    2.ในการเรียนการสอนด้านวิชาชีพ ของสาขาวิชาศิลปกรรม ผู้สอนควรใช้วิธีการวัดและประเมินทักษะวิชาชีพกับทุกวิชาปฏิบัติการ ด้วยการให้ผู้เรียนนำเสนอรายงานสรุปผลการคิดวิเคราะห์ หรือผลการสร้างสรรค์ผลงาน มิใช่เพียงแต่ตรวจผลงานรายชิ้นที่สำเร็จออกมาเท่านั้น เพื่อจะได้เป็นการตรวจสอบย้อนกลับและบ่งชี้ถึงระดับความสำเร็จทางทักษะพื้นฐานทางวิชาชีพ ความถนัดและอำนาจการจัดการงานวิชาชีพ ที่ผู้เรียนพึงมีและสามารถสร้างแฟ้มสะสมผลงานแห่งตนได้ตามปรัชญาและวัตถุประสงค์ของหลักสูตร
    3.ควรมีการส่งเสริม สนับสนุนงบประมาณ การเผยแพร่ความรู้ การจัดฝึกอบรมทั้งผู้เรียนและผู้สอนและหรือผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ในการนำเอาระบบสนับสนุนการสอนออนไลน์ด้วยระบบต่างๆมาใช้อย่างจริงจังกับ เช่นการใช้ระบบอีเลิร์นนิ่ง ระบบบล็อก และระบบจัดการความรู้อื่นๆมาร่วมใช้เป็นสื่อเสริม สื่อเติม หรือเป็นสื่อหลักร่วมในการเรียนการสอนได้ในอนาคต เพื่อให้สอดคล้อง เท่าทันกับการเปลี่ยนแปลงวิทยาการ ทางเทคโนโลยีสารสนเทศความก้าวหน้าทางสังคม และวิถีการทำงานวิชาชีพด้านการออกแบบหรือทางศิลปกรรมอื่นๆใน อันเป็นแนวโน้มใหม่ ที่ผู้สำเร็จการศึกษาวิชาชีพออกแบบ จำเป็นต้องมีทักษะทั้งทางการคิดวิเคราะห์ ทักษะกระบวนการ การบริหารจัดการในงานที่เกี่ยวข้องและต้องพึ่งพา
..................................................................................................................................................................................................................................

บรรณานุกรม
จิตรา เบ็ญทอง. ผลของสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้บนเครือข่าย ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์ เรื่อง ทฤษฎี คอนสตรัคติวิสต์และการ
    ออกแบบการสอน สําหรับนักศึกษาระดับปริญญาโท สาขาวิชาเทคโนโลยีการศึกษา. สรุปรายงานการศึกษาค้นคว้าอิสระ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัย        ขอนแก่น.เข้าถึงได้จาก URI:
http://dlibed.kku.ac.th/research_pro/researchview.php?research_code=3360 สืบค้นเมื่อ 17-4-2552.
ทิพย์วัลย์ นุ่มประเสริฐ รายงานการประเมินโครงการส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ด้วยโครงงานโรงเรียนดอนฉิมพลีพิทยาคม 
    ปีการศึกษา 2549.       เข้าถึงได้จาก URL: http://www.tipwan.com สืบค้นวันที่ 17-4- 2552.
ประชิด ทิณบุตร. ออกแบบบรรจุภัณฑ์ กรุงเทพ:โอเดียนสโตร์,2531.
สุดใจ เกตุเดชา.(2547) การพัฒนาทักษะการคิดและการแก้ปัญหา โดยการสอนแบบโครงงาน ที่เน้นกระบวนการกลุ่มสัมพันธ์
    ในการผลิตสารชีวภาพทางการเกษตร วิชาสารชีวภาพในงานผลิตพืช ระดับชั้น ปวส. 2 /1 ภาคเรียน 1 ปีการศึกษา 2547. 
    เข้าถึงได้จากURI
http://www.edu.ku.ac.th/publicnews/research2005.asp วันที่สืบค้น 17-4-2552
สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา.คู่มือการประกันคุณภาพการศึกษา ภายในสถานศึกษา ระดับอุดม ศึกษา ฉบับปรับปรุง.
    กรุงเทพ :หจก.ภาพพิมพ์,2551.
Huitt, W.Bloom et al.'s Taxonomy of the Cognitive Domain. Available online at
    
http://chiron.valdosta.edu/whuitt/col/cogsys/bloom.html. Retrived :17-4-2009.

เว็บไซต์อ้างอิงใช้ในการวิจัย
เว็บไซต์สนับสนุนกิจกรรมการเรียนการสอนและการแสดงผลงานนิทรรศการผลงานโครงการออกแบบบรรจุภัณฑ์ ที่ ArtBlog: 
    Art and Design         Blog. URL:
http://artblog.artanddesign.biz
เว็บไซต์สนับสนุนกิจกรรมการเรียนการสอนและวิชาการออกแบบบรรจุภัณฑ์ ที่ Art and Design eLearning . 
    URL: 
http://www.clarolinethai.info, http://art.chandra.ac.th/claroline
Comments